مرتضى مطهرى
21
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
نظرى اجمالى به سير فلسفه در اسلام از ورود فلسفه به جهان اسلام در حدود دوازده قرن مىگذرد و در حقيقت دوازده قرن است كه مسلمين داراى نوعى حيات علمى هستند كه از آن به « حيات فلسفى » مىتوانيم تعبير كنيم . حيات تعقلى مسلمين مقارن است با ظهور اسلام و تشكيل جامعهء اسلامى . قرآن كريم تكيهء فراوانى به حيات تعقلى دارد و خود پارهاى استدلالات قياسى و منطقى به كار برده است . در كلمات مأثوره از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و بالخصوص در آثار مرويّه از على عليه السلام بحثهاى تعقلى دقيق و عميق فراوان است و جداگانه بايد دربارهء آنها بحث شود . متكلمين اسلامى ، قبل از آنكه كتب فلسفى ترجمه شود ، به يك سلسله بحثهاى تعقلى و استدلالى پرداختند . عليهذا حيات عقلى مسلمين سابقهء طولانىترى دارد و چهارده قرن از آن مىگذرد . آنچه دو قرن با ظهور اسلام فاصله دارد نوعى خاص از حيات تعقلى است كه ما آن را « حيات فلسفى » مىناميم و با ترجمهء آثار يونانى و اسكندرانى آغاز شد . دورهء ترجمه ديرى نپاييد . ترجمهها متعلق است به قرون دوم و سوم و چهارم هجرى . اوج ترجمه در قرن سوم است . از همان قرن سوم دورهء تأليف و تصنيف و تحقيق به وسيلهء مسلمين آغاز گشت . اولين فيلسوف اسلامى كه آثار و تأليفات زيادى دارد و ابن النديم در الفهرست به تفصيل از آنها ياد كرده است يعقوب بن اسحاق كِندى